Badania Przesiewowe Noworodków

Zakład Badań Przesiewowych i Diagnostyki Metabolicznej

O nas

Zakład Badań Przesiewowych i Diagnostyki Metabolicznej organizuje, nadzoruje i wykonuje badania przesiewowe noworodków w ramach Programu Badań Przesiewowych Noworodków finansowanego przez Ministerstwo Zdrowia.

Prowadzimy również działalność usługową w zakresie wysoko-specjalistycznych procedur biochemicznych dla Instytutu Matki i Dziecka oraz innych ośrodków medycznych.

Badania przesiewowe noworodków pozwalają na wczesne wykrycie i rozpoczęcie leczenia chorób i wad wrodzonych które bez leczenia powodują upośledzenie umysłowe lub fizyczne.

Od każdego noworodka pobieranych jest w oddziale położniczym kilka kropli krwi na specjalną bibułę. Bibuła po wysuszeniu jest przesyłana do jednego z siedmiu regionalnych ośrodków badań przesiewowych.

W każdym ośrodku wykonywane są odpowiednie badania wykrywające we krwi z bibuły specyficzne dla danej choroby substancje. Jeśli badanie wykaże podejrzenie choroby to rodzice kierowani są do odpowiedniego lekarza specjalisty.

Dodatkowe informacje...

Instytut Matki i Dziecka
Budynki IMiD

Zakład Badań Przesiewowych i Diagnostyki Metabolicznej jest częścią Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie. Instytut Matki i Dziecka jest jednostką naukowo-badawczą w zakresie problemów zdrowotnych i społecznych matek, dzieci i młodzieży. Instytut prowadzi działalność leczniczą, opiniodawczą i edukacyjną dotyczącą chorób wieku rozwojowego.

Zakład Badań Przesiewowych i Diagnostyki Metabolicznej jako jedyny w Polsce prowadzi badania przesiewowe (dla wszystkich noworodków urodzonych w Polsce) wykonywane metodą tandemowej spektrometrii mas pozwalające wykryć rzadkie wady metabolizmu, takie jak: wady metabolizmu aminokwasów, wady betaoksydacji kwasów tłuszczowych, wady transportu karnityny.

Dodatkowe informacje...

Pracownia Biochemii wykonuje specjalistyczne badania weryfikujące wyniki badań przesiewowych oraz diagnozujące bardzo rzadkie choroby, takie jak: galaktozemia, kwasice organiczne, zaburzenia neurotransmiterów i inne. W Pracowni wykonywane są również prace badawcze w zakresie markerów obrotu kostnego.

Dodatkowe informacje...

Pracownia Covid wykonuje badania wykrywające wirusa SARS-2 oraz wirusy cytomegalii i grypy.

Dodatkowe informacje...

Kontakt
Zakład Badań Przesiewowych i Diagnostyki Metabolicznej

Instytut Matki i Dziecka
ul. Kasprzaka 17a
01-211 Warszawa
tel. 22-3277132, 22-3277133

Wrzesień 2025

Od września 2025 w ramach „Rządowego programu badań przesiewowych noworodków na lata 2019-2026” rozpoczęto wprowadzanie pilotażowych badań przesiewowych w kierunku następujących chorób:

Galaktozemia (GAL)
Galaktozemia to rzadka choroba wrodzona, w której organizm nie potrafi przetwarzać prawidłowo cukru zwanego galaktozą (obecnego m.in. w mleku). Nadmiar szkodliwych metabolitów gromadzi się w organizmie i uszkadza soczewkę oka, wątrobę, nerki i układ nerwowy. Objawy choroby pojawiają się już w pierwszych dniach życia i obejmują brak apetytu, wymioty, biegunkę, spadek masy ciała, żółtaczkę, zaćmę i zaburzenia krzepnięcia krwi. Leczenie polega na ścisłym wyeliminowaniu galaktozy z diety, czyli odstawieniu mleka i produktów mlecznych, co przyczynia się do poprawy stanu dziecka i zapobiega poważnym powikłaniom.
Ciężkie wrodzone niedobory odporności (SCID)
Wrodzone niedobory odporności to zaburzenia prowadzące do zbyt słabej odpowiedzi organizmu na czynniki chorobotwórcze, co prowadzi do nawracających ciężkich infekcji, które mogą prowadzić do śmierci dziecka. W ramach programu badania wykonywane są w kierunku najcięższych postaci choroby - ciężkich wrodzonych niedoborów odporności. Wykrycie choroby umożliwia objęcie dziecka opieką specjalisty immunologa i wdrożenie odpowiedniego wczesnego leczenia, co będzie zapobiegać rozwojowi infekcji. Badanie to, tak jak w przypadku badania w kierunku SMA, jest oparte o badanie genetyczne - jest wykonywane TYLKO po podpisaniu zgody na badanie molekularne na odwrocie bibuły.
Lizosomalne choroby spichrzeniowe (LSD)
Choroby lizosomalne to rzadkie choroby genetyczne, w których brak enzymów powoduje odkładanie się nierozłożonych substancji w komórkach i uszkadzanie narządów. Badaniem objęte są 4 choroby lizosomalne: choroba Pompego (osłabienie mięśni, problemy z oddychaniem), choroba Gauchera (powiększenie wątroby i śledziony, bóle kości, niedokrwistość), choroba Fabry'ego (bóle neuropatyczne, zmiany skórne, uszkodzenia nerek i serca) oraz mukopolisacharydoza typu I (zmiany w wyglądzie, sztywność stawów, trudności z oddychaniem, upośledzenie rozwoju). Objawy mogą wystąpić w każdym wieku. Wczesna diagnoza i leczenie pozwalają spowolnić chorobę i poprawić jakość życia.

Informacja
Strona internetowa finansowana jest ze środków będących w dyspozycji Ministra Zdrowia w ramach programu polityki zdrowotnej „ Program badań przesiewowych noworodków w Rzeczpospolitej Polskiej na lata 2019-2026 ”
Ministerstwo Zdrowia Instytut Matki i Dziecka